جرم گیری دندان یا بروساژ روشی درمانی برای حذف پلاک میکروبی، جرم سخت شده (تارتار) و رسوبات تجمع یافته روی سطح دندان و زیر لثه است که با استفاده از ابزارهای دستی یا دستگاه اولتراسونیک انجام میشود. این درمان به کاهش التهاب و خونریزی لثه، رفع بوی بد دهان، پیشگیری از بیماریهای لثه و جلوگیری از تحلیل استخوان اطراف دندان کمک میکند. برخلاف تصور رایج، جرم گیری به مینای دندان آسیب نمیزند و در صورت انجام توسط دندانپزشک متخصص، یکی از موثرترین روش ها برای حفظ سلامت دهان و افزایش ماندگاری دندان های طبیعی است.
بله، افرادی که ایمپلنت دندان یا ارتودنسی دندان دارند بیشتر از سایر افراد در معرض تجمع پلاک و جرم دندان هستند، زیرا تمیز کردن اطراف براکتها، سیمها یا ایمپلنت دشوارتر است. جرم گیری منظم از التهاب لثه، بوی بد دهان و بیماریهای اطراف ایمپلنت (پریایمپلنتایتیس) جلوگیری میکند. البته برای ایمپلنت باید از ابزارهای مخصوص استفاده شود تا به سطح آن آسیبی وارد نشود.
خیر، جرم گیری دندان به مینای سالم آسیب نمیزند. در این روش فقط جرم، پلاک و رسوبات سختشده از روی دندان و اطراف لثه برداشته میشوند. احساسی که برخی افراد پس از جرم گیری دارند، به دلیل نمایان شدن سطح واقعی دندان و از بین رفتن لایههای جرم است، نه نازک شدن یا از بین رفتن مینای دندان.
در بیشتر افراد، انجام جرم گیری هر ۶ ماه یک بار برای حفظ سلامت دندان و لثه کافی است. با این حال، افرادی که سیگار میکشند، دیابت دارند، ارتودنسی یا ایمپلنت دارند یا مستعد بیماریهای لثه هستند، ممکن است به جرم گیری هر ۳ تا ۴ ماه نیاز داشته باشند. فاصله مناسب بین جلسات را دندانپزشک با توجه به وضعیت دهان و لثه تعیین میکند.
بهترین زمان جرم گیری زمانی است که علائمی مانند تجمع جرم، خونریزی لثه، التهاب، بوی بد دهان یا تغییر رنگ ناشی از جرم مشاهده شود. همچنین توصیه میشود قبل از انجام درمانهای زیبایی مانند کامپوزیت، لمینت یا بلیچینگ، جرم گیری انجام شود تا سطح دندان کاملاً تمیز باشد و نتیجه درمان بهتر شود.
دستگاههای خانگی ممکن است بتوانند بخشی از جرمهای سطحی یا لکههای روی دندان را کاهش دهند، اما جایگزین جرم گیری حرفهای توسط دندانپزشک نیستند. استفاده نادرست از این وسایل میتواند باعث آسیب به لثه، مینای دندان یا حتی افزایش حساسیت دندان شود. برای حذف کامل جرمهای سخت و زیر لثه، مراجعه به دندانپزشک بهترین و ایمنترین گزینه است.
جرم گیری دندان را به طور واقعی سفید نمیکند، اما با حذف جرم، پلاک و لکههای سطحی ناشی از چای، قهوه یا سیگار، رنگ طبیعی دندانها را نمایانتر میکند و باعث میشود دندانها تمیزتر و درخشانتر به نظر برسند. اگر هدف سفیدتر شدن چند درجهای دندانها باشد، بلیچینگ دندان گزینه مناسبتری است.
جرم گیری معمولی معمولاً درد قابل توجهی ندارد و بیشتر افراد تنها لرزش دستگاه یا فشار خفیفی را احساس میکنند. در صورتی که جرم زیر لثه زیاد باشد یا لثهها التهاب شدیدی داشته باشند، دندانپزشک ممکن است برای راحتی بیشتر بیمار از بیحسی موضعی استفاده کند. حساسیت خفیف پس از درمان نیز معمولاً طی چند روز برطرف میشود.
مسواک و نخ دندان فقط میتوانند پلاک نرم و تازه را از روی دندان پاک کنند. اگر این پلاکها برای مدت طولانی روی دندان باقی بمانند، با مواد معدنی موجود در بزاق ترکیب شده و به جرم سخت تبدیل میشوند. این جرم به سطح دندان میچسبد و تنها با ابزارهای تخصصی جرم گیری در مطب دندانپزشکی قابل برداشتن است.
جرم دندان معمولاً در نواحی نزدیک لثه، پشت دندانهای جلویی فک پایین و سطح بیرونی دندانهای آسیای فک بالا بیشتر تشکیل میشود. دلیل این موضوع قرار گرفتن این نواحی در نزدیکی مجاری غدد بزاقی و تجمع بیشتر مواد معدنی بزاق است. رعایت بهداشت دهان، استفاده از نخ دندان و مراجعه منظم برای معاینه، احتمال تشکیل جرم در این قسمتها را کاهش میدهد.
علائم زیر نشان دهنده آن است که دندان های شما نیاز به جرم گیری دارند؛ بخصوص در شرایطی که مدت طولانی است که دندان هایتان را جرم گیری نکرده اید:
نادیده گرفتن جرم دندان تنها یک مشکل ظاهری نیست؛ زیرا با گذشت زمان، پلاکهای میکروبی و جرمهای سختشده به محیطی مناسب برای رشد باکتریها تبدیل میشوند و سلامت دندانها و لثه را به خطر میاندازند. اگر جرم گیری در زمان مناسب انجام نشود، احتمال بروز بیماریهای دهان و حتی از دست دادن دندان افزایش پیدا میکند.
ارائه باکیفیت ترین خدمات
همراه همیشگی ما باشید!
جرم گیری دندان و بلیچینگ دو درمان کاملاً متفاوت هستند که هر کدام هدف خاصی را دنبال میکنند. جرم گیری با حذف پلاک، جرم و رسوبات سختشده، به حفظ سلامت دندان و لثه کمک میکند؛ در حالی که بلیچینگ دندان یک درمان زیبایی برای روشنتر کردن رنگ طبیعی دندانها است. در بسیاری از موارد، دندانپزشک توصیه میکند ابتدا جرم گیری انجام شود تا سطح دندان کاملاً تمیز شده و مواد بلیچینگ اثرگذاری بیشتری داشته باشند. در جدول زیر به مقایسه این دو درمان پرداخته ایم:
| مورد مقایسه | جرم گیری دندان | بلیچینگ دندان |
|---|---|---|
| هدف درمان | حذف جرم، پلاک و رسوبات دندانی | سفیدتر کردن رنگ طبیعی دندانها |
| نوع درمان | درمانی و پیشگیرانه | زیبایی |
| تأثیر بر سلامت لثه | کاهش التهاب و پیشگیری از بیماریهای لثه | تأثیر مستقیمی بر سلامت لثه ندارد |
| تأثیر بر رنگ دندان | حذف لکههای سطحی و نمایان شدن رنگ طبیعی دندان | روشنتر کردن رنگ دندان تا چند درجه |
| مناسب برای | افرادی که جرم، پلاک یا بیماریهای لثه دارند | افرادی که از رنگ دندانهای خود رضایت ندارند |
| ترتیب انجام درمان | معمولاً ابتدا انجام میشود | معمولاً پس از جرم گیری انجام میشود |
| ماندگاری نتیجه | به رعایت بهداشت دهان و میزان تشکیل جرم بستگی دارد | به سبک زندگی، رژیم غذایی و رعایت مراقبتها بستگی دارد |
| امکان انجام همزمان | بله، معمولاً بهعنوان مرحله آمادهسازی قبل از بلیچینگ انجام میشود | بله، پس از پاکسازی کامل دندانها بهترین نتیجه را خواهد داشت |
پلاک، جرم و تارتار سه اصطلاح مرتبط با رسوبات روی دندان هستند، اما از نظر ساختار و نحوه تشکیل با یکدیگر تفاوت دارند. پلاک دندانی یک لایه نرم و چسبنده از باکتریها و باقیمانده مواد غذایی است که بهصورت روزانه روی دندان تشکیل میشود. اگر این پلاک بهموقع با مسواک و نخ دندان پاک نشود، به مرور زمان با مواد معدنی موجود در بزاق ترکیب شده و به جرم سخت یا همان تارتار تبدیل میشود. در ادامه این سه نوع رسوبات مختلف دندانی را به طور خلاصه بررسی خواهیم کرد:
| مورد مقایسه | پلاک دندانی | جرم دندان (تارتار) |
|---|---|---|
| تعریف | لایهای نرم و چسبنده از باکتریها، بزاق و ذرات غذایی روی دندان | رسوبات سختشدهای که از تجمع و سفت شدن پلاک ایجاد میشوند |
| ظاهر | معمولاً بیرنگ یا سفید و بهسختی قابل مشاهده است | به رنگ زرد، قهوهای یا حتی تیره دیده میشود |
| قابلیت حذف | با مسواک زدن، نخ دندان و رعایت بهداشت قابل حذف است | با مسواک از بین نمیرود و نیاز به جرم گیری حرفهای دارد |
| سرعت تشکیل | بهصورت روزانه روی دندان ایجاد میشود | پس از باقی ماندن طولانیمدت پلاک تشکیل میشود |
| تأثیر بر سلامت دهان | افزایش باکتریها و شروع فرآیند پوسیدگی و التهاب لثه | افزایش خطر بیماریهای لثه، خونریزی، تحلیل لثه و لق شدن دندان |
| محل تجمع رایج | سطح دندان، بین دندانها و اطراف خط لثه | بیشتر در کنار لثه، پشت دندانهای جلویی فک پایین و اطراف دندانهای آسیاب |
افرادی که ایمپلنت دندان دارند نیز باید بهصورت منظم جرم گیری انجام دهند؛ زیرا تجمع پلاک و جرم در اطراف ایمپلنت میتواند باعث التهاب لثه و بیماریهای اطراف ایمپلنت (پریایمپلنتایتیس) شود. این مشکلات در صورت درمان نشدن ممکن است باعث تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت و کاهش ماندگاری آن شوند.
جرم گیری در افراد دارای ایمپلنت با دقت بیشتری انجام میشود و دندانپزشک از ابزارهای مخصوص مانند ابزارهای پلاستیکی یا تیتانیومی و دستگاههای مناسب استفاده میکند تا به سطح ایمپلنت آسیب وارد نشود. همچنین پاکسازی اطراف روکش ایمپلنت، خط لثه و نواحی بین دندانها بخش مهمی از این درمان است.
بله، در بسیاری از موارد انجام جرم گیری دندان قبل از شروع ارتودنسی توصیه میشود. وجود جرم و پلاک روی دندانها میتواند باعث التهاب لثه، خونریزی و افزایش احتمال پوسیدگی در طول دوره ارتودنسی شود؛ به همین دلیل دندانپزشک معمولاً ابتدا وضعیت سلامت لثه و تمیزی دندانها را بررسی کرده و در صورت نیاز جرم گیری انجام میدهد.
در طول دوره ارتودنسی دندان نیز به دلیل وجود براکتها و سیمها، تمیز کردن دندانها دشوارتر میشود و احتمال تجمع پلاک افزایش پیدا میکند. به همین دلیل ممکن است بیمار در طول دوره ارتودنسی به جرم گیریهای دورهای نیاز داشته باشد.
پس از پایان ارتودنسی نیز، در صورت وجود جرم یا لکههای ایجادشده، جرم گیری و پاکسازی دندانها میتواند به حفظ سلامت لثه و نمایان شدن نتیجه بهتر درمان ارتودنسی کمک کند. فاصله مناسب بین جلسات جرم گیری باید توسط متخصص ارتودنسی یا دندانپزشک بر اساس شرایط دهان و دندان بیمار تعیین شود.
سایر خدمات ما: ارتودنسی شفاف (نامرئی)
این روش رایج ترین نوع جرم گیری دندان است که با استفاده از دستگاه اولتراسونیک انجام میشود. امواج و لرزشهای این دستگاه باعث جدا شدن جرمهای سخت از سطح دندان میشوند و همزمان آب خارجشده از دستگاه، محیط درمان را تمیز نگه میدارد.
در این روش دندانپزشک با استفاده از ابزارهای دستی مخصوص مانند کورت، جرمهای روی دندان و اطراف لثه را حذف میکند. جرم گیری دستی معمولاً برای پاکسازی دقیق برخی نواحی حساس یا تکمیل درمان استفاده میشود.
در این روش، جرمهایی که در زیر خط لثه و اطراف ریشه دندان تجمع پیدا کردهاند، برداشته میشوند. این نوع جرم گیری معمولاً برای افرادی که دچار بیماریهای لثه، پاکت لثه یا پریودنتیت هستند انجام میشود.
جرم گیری عمیق یک روش تخصصیتر برای درمان بیماریهای پیشرفته لثه است. در این روش علاوه بر حذف جرمهای زیر لثه، سطح ریشه دندان نیز صاف میشود تا تجمع دوباره باکتریها کاهش پیدا کند و سلامت بافتهای اطراف دندان بهبود یابد.
در بسیاری از موارد پس از جرم گیری، دندانها پولیش میشوند تا لکههای سطحی، زبری دندان و باقیمانده رسوبات کاهش پیدا کند. این مرحله باعث صافتر شدن سطح دندان و احساس تمیزی بیشتر پس از درمان میشود.
بهطور کلی، برای جرمهای معمولی روی سطح دندان، جرم گیری اولتراسونیک و بروساژ کافی است؛ اما در صورت وجود جرم زیر لثه یا بیماریهای لثه، ممکن است به جرم گیری عمیق و درمان تخصصیتر نیاز باشد.
باور اشتباه: جرم گیری مینای دندان را از بین میبرد
یکی از رایجترین تصورات اشتباه این است که جرم گیری باعث تراشیده شدن یا نازک شدن مینای دندان میشود. در واقع، دستگاههای جرم گیری تنها جرمها و رسوبات چسبیده به سطح دندان را حذف میکنند و به ساختار سالم دندان آسیبی وارد نمیکنند.
باور اشتباه: بعد از جرم گیری دندانها لق میشوند
برخی افراد تصور میکنند جرم گیری باعث لق شدن دندانها میشود؛ اما واقعیت این است که جرمهای ضخیم ممکن است برای مدتی مانند یک تکیهگاه مصنوعی اطراف دندان عمل کنند. پس از حذف جرم، اگر دندان لق به نظر برسد، معمولاً به دلیل وجود بیماری لثه و تحلیل بافتهای نگهدارنده دندان است، نه خود جرم گیری.
باور اشتباه: جرم گیری باعث فاصله افتادن بین دندانها میشود
جرم گیری فاصلهای بین دندانها ایجاد نمیکند. در برخی افراد، پس از برداشته شدن جرمهای ضخیم، فضای واقعی بین دندانها یا تحلیل لثه که قبلاً توسط جرم پوشانده شده بود، نمایان میشود.
باور اشتباه: جرم گیری فقط برای افراد مسن لازم است
جرم دندان میتواند در هر سنی ایجاد شود و به عواملی مانند بهداشت دهان، رژیم غذایی، مصرف دخانیات و شرایط بزاق بستگی دارد. بنابراین نوجوانان، جوانان و حتی افراد دارای ارتودنسی یا ایمپلنت نیز ممکن است به جرم گیری نیاز داشته باشند.
باور اشتباه: با مسواک زدن جرم دندان کاملاً از بین میرود
مسواک و نخ دندان برای جلوگیری از تشکیل پلاک بسیار مؤثر هستند، اما زمانی که پلاک به جرم سخت تبدیل شود، دیگر با روشهای خانگی حذف نمیشود. در این شرایط، تنها جرم گیری تخصصی میتواند رسوبات سختشده را از بین ببرد.
باور اشتباه: جرم گیری باعث سفید شدن دائمی دندانها میشود
جرم گیری لکهها و رسوبات سطحی را حذف کرده و باعث میشود دندانها تمیزتر و روشنتر دیده شوند، اما مانند بلیچینگ رنگ داخلی دندان را تغییر نمیدهد. هدف اصلی جرم گیری، حفظ سلامت دندان و لثه است، نه سفید کردن دندانها.
باور اشتباه: جرم گیری یک درمان غیرضروری و فقط زیبایی است
جرم گیری تنها برای زیبایی انجام نمیشود؛ بلکه یک اقدام پیشگیرانه برای جلوگیری از التهاب لثه، بیماریهای پریودنتال، تحلیل استخوان اطراف دندان و از دست رفتن دندانها محسوب میشود.
